नॉन है मे गAttached liền với người Tày ở xã Xuân Giang, huyện Quang Bình. Chiếc nón được làm hoàn toàn thủ công từ những nguyên liệu của núi rừng như lá cọ, nan giang… Người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ để tạo nên một chiếc nón chắc chắn và bền đẹp.

Điều khiến mình ấn tượng nhất là phần mê nón. Sau khi đan xong, mê nón sẽ được đưa lên gác bếp để hong khói trong thời gian rất lâu, có khi lên đến 6 tháng. Khói bếp và hơi nóng từ bếp củi làm cho nan giang khô dần và chuyển sang màu đen tự nhiên như trong bức ảnh mình chụp. Màu đen này không phải nhuộm mà là màu của thời gian và của khói bếp củi quen thuộc.

Ngày nay, nón hai mê không chỉ là vật dụng quen thuộc trong lao động mà còn trở thành một sản phẩm văn hoá đặc trưng của địa phương.

Xuân Giang ngày nay còn được biết đến với nghề làm nón hai mê – một biểu tượng văn hóa đặc sắc của người Tày. Năm 2023, nghề làm nón hai mê đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, đánh dấu một bước quan trọng trong việc gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống của địa phương.

Được đến tận nơi xem và trải nghiệm làm nón Tày hai mê với bà Kim - với mình bà là một nghệ nhân làm nón rất chuyên nghiệp, mình cảm nhận được sự tỉ mỉ, kiên trì và độ "khó nhằn" để hoàn thành được một chiếc nón hai mê.
Mình cảm thấy rằng nón hai mê không chỉ là đơn thuần là một chiếc nón thủ công. Nó còn là hình ảnh của sự khéo léo, của văn hoá và của cuộc sống giản dị nơi đây.